Veel organisaties en veel personen houden zich bezig met het onderwerp basisvaardigheden. Het expertisepunt brengt de kennis uit de praktijk, kennis vanuit de wetenschap en kennis vanuit ervaringsdeskundigen samen. We maken deze kennis en informatie toegankelijk voor alle spelers in het werkveld. Ook verwijzen wij door naar die andere organisaties. 

Het expertisepunt is er voor alle organisaties, professionals en vrijwilligers die te maken hebben met mensen die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en daardoor ook vaak met digitale vaardigheden. Van onderwijsorganisaties, vrijwilligersorganisaties, maatschappelijke organisaties en overheidsinstanties tot wetenschappers, werkgevers, werknemers en sociale partners. Zij kunnen bij het expertisepunt terecht voor kennis en samenwerking.

Ja. Het expertisepunt richt zich op alle mensen die moeite hebben met basisvaardigheden, zowel mensen met Nederlands als moedertaal (NT1, Nederlands als eerste taal) als mensen met een andere moedertaal (NT2, Nederlands als tweede taal). De NT2’ers zijn makkelijker te bereiken, zij zijn herkenbaarder en melden zich vaak zelf wel. De doelgroep NT1 vraagt meer inspanning. Daarom is daar vaak extra aandacht voor. 

Er zijn verschillende manieren om vragen te stellen of suggesties te doen. Je kunt contact opnemen via het contactformulier. Je kunt op werkdagen van 10.00 tot 12.00 uur bellen naar 085-760 7450.

Het Expertisepunt Basisvaardigheden is een samenwerking tussen Movisie en Stichting Lezen en Schrijven. Het expertisepunt is een digitale organisatie. We hebben geen kantoor of bezoekadres. Je kunt ons bereiken via de website (contactformulier), via e-mail (info@basisvaardigheden.nl) of telefonisch (085-760 7450).

Wij hebben een nieuwsbrief: aanmelden nieuwsbrief. En er verschijnen regelmatig berichten, artikelen, informatie over bijeenkomsten en andere interessante berichten over basisvaardigheden op LinkedIn.

Het Expertisepunt Basisvaardigheden is een van de organisaties die zich bezighoudt met het versterken van basisvaardigheden: taal, rekenen en digitale vaardigheden. Welke organisaties doen dat ook? En wat is hun kerntaak? In het kennisdocument Organisaties basisvaardigheden vind je hier een overzicht van. 

De kennisateliers richten zich telkens op een of meer doelgroepen. Iedereen kan meedoen, als het onderwerp aanspreekt en de insteek aansluit. Soms is er een beperkt aantallen plekken beschikbaar. We kijken per keer of het zinvol is een opname te maken.

Een Taalhuis is een samenwerkingsverband. Binnen een Taalhuis werken verschillende partijen samen aan de aanpak van laaggeletterdheid. Partijen die meedoen zijn bijvoorbeeld de gemeente, de bibliotheek, welzijnsorganisaties en taalaanbieders. 

Het Taalhuis heeft ook een of meerdere fysieke plekken. Daar is een basiscollectie met les-, oefen- en toetsmaterialen. Meestal is er een spreekuur, waar mensen zich kunnen aanmelden of vragen kunnen stellen over het aanbod voor basisvaardigheden en de materialen. 

Meer lezen? Ga naar de pagina voor Taalhuizen. 

Voor de Taalhuizen zijn 10 bouwstenen ontwikkeld. Die helpen om op een gestructureerde manier te werken aan de kwaliteit van een Taalhuis. Ze gaan onder andere over de inzet van vrijwilligers, de coördinatie van het Taalhuis en de onderlinge samenwerking.   

Certificeringsorganisatie CBCT toetst kwaliteit en toekomstbestendigheid van Taalhuizen aan de hand van 7 normen, zoals organisatie, middelen en mensen.  

In mei 2024 organiseerde het expertisepunt met CBCT een kennissessie over de kwaliteit van Taalhuizen. Je kunt de sessie terugzien bij Bouwsteen 10 - Certificering op onze pagina voor Taalhuizen. 

Bij de meeste Taalhuizen zijn in ieder geval gemeente, bibliotheek, welzijn en taalaanbieders betrokken. Maar ook andere partijen die zich bezighouden met basisvaardigheden kunnen bijdragen in het netwerk. Denk aan vrijwilligersorganisaties, aanbieders van non-formele trajecten, zorgaanbieders, sociaal ontwikkelbedrijven en VluchtelingenWerk. Onderzoek welke organisaties in je gemeente betrokken zijn bij de doelgroep en op welke manier zij kunnen bijdragen aan de aanpak van basisvaardigheden. 

Meer lezen? Kijk bij Bouwsteen 1 - Samenwerking. 

Onder volwasseneneducatie vallen cursussen voor basisvaardigheden en opleidingen voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo).

Voor de cursussen in basisvaardigheden kun je een diploma, certificaat of bewijs van deelname ontvangen. Het gebeurt niet vaak dat deelnemers een officieel diploma krijgen. Voor een diploma moet je alle onderdelen van een opleiding voor basisvaardigheden halen. Bijvoorbeeld bij Nederlands op niveau 2F: de onderdelen lezen, schrijven, enzovoort. Het diploma voor een cursus in basisvaardigheden heeft niet dezelfde waarde als in het voortgezet onderwijs. Het geeft dus niet altijd toegang tot een vervolgopleiding. Het laat wel zien dat je het niveau van de volwasseneneducatie hebt gehaald.

Met een opleiding via de vavo kun je een diploma halen voor vmbo-tl, havo of vwo. Het diploma van de vavo heeft dezelfde waarde als het diploma van een gewone middelbare school. Met voldoende losse deelcertificaten voor verschillende vakken kun je ook een diploma aanvragen.

NT1 is Nederlands als eerste taal. Het gaat dan om volwassen mensen met Nederlands als moedertaal. Ze zijn hier geboren, hier naar school geweest, maar zij hebben toch nog moeite met de basisvaardigheden. NT2 is Nederlands als tweede taal. Het gaat om mensen met een andere moedertaal. Nederlands is hun tweede (of derde) taal. 

Het onderscheid is niet altijd duidelijk. Sommige mensen zijn in Nederland naar school geweest en soms zelfs in Nederland geboren, maar spreken van huis uit een andere taal. Nederlands is dan niet hun ‘moeders’ taal, maar ze vallen ook niet echt in de doelgroep NT2. Soms wordt deze groep NT1,5 genoemd. Maar het gaat er eigenlijk vooral om wat voor onderwijs iemand nodig heeft: NT1-onderwijs of NT2-onderwijs.

Voor meer informatie, kijk in ons kennisdocument.

Voor vrijwilligers staat veel informatie op Startpunt Vrijwilligers. Startpunt Vrijwilligers is speciaal gemaakt voor vrijwilligers die een cursist of taalmaatje begeleiden. Je vindt er materialen, werkvormen, handleidingen en filmpjes over allerlei onderwerpen. Zie item: Startpunt Vrijwilligers.  

Voor docenten zijn er opleidingsmodules om je als docent basisvaardigheden te scholen. Het ITTA biedt deze modules aan. Er zijn negen modules: De professionele basis, Coaching, NT1, Rekenen, Eigen vaardigheid rekenen, Digitale vaardigheden, Intake, Samenwerken met vrijwilligers en andere betrokkenen en Afstandsleren. 

Zie item: Opleiding docent basisvaardigheden.

Het Rijk, het CBS en gemeenten hebben een landelijke monitor ontwikkeld om dit in kaart te brengen: het Landelijk Beeld Volwasseneneducatie (LBV). Deze monitor is bedoeld om gemeenten te helpen een betere regiefunctie te krijgen en te houden. Het geeft ook de landelijke politiek inzicht in de resultaten van de aanpak van laaggeletterdheid. In 2021 voerde het Rijk een pilot uit. In 2022 startte het CBS met een eerste landelijke output-monitor. 

De monitor houdt de volgende gegevens bij: aantal deelnemers, geslacht, leeftijd, NT1/NT2, postcode/gemeente en type cursus/aanbod. Het gaat om deelnemers die aanbod volgen dat is gefinancierd door de WEB (Wet educatie en beroepsonderwijs).

In 2023 zijn 65.000 deelnemers geregistreerd. Deze gegevens zijn aangeleverd door 33 van de 35 arbeidsmarktregio's. Er zijn eigenlijk dus meer deelnemers.

Meer informatie vind je bij CBS
 

Het Expertisepunt Basisvaardigheden richt zich niet op de doelgroep inburgeraars. Inburgering valt onder een andere wet.

• Veel informatie over de wetgeving, de leerroutes en de aanpak staat op de website van Divosa.
• Informatie over het inburgeringsexamen vind je hier.
• Informatie over de Staatsexamens NT2 vind je hier.

Per 2025 zijn wij geen vraagbaak meer voor de Taalschakeltrajecten. Vragen over de taalschakeltrajecten kunnen via reguliere kanalen worden gesteld aan het ministerie van OCW of aan de Inspectie van het Onderwijs

Informatie over de taalschakeltrajecten is beschikbaar op onze site via basisvaardigheden.nl/taalschakeltrajecten, maar wordt vanaf 1 januari 2025 niet meer bijgewerkt. 

Basisvaardigheden zijn de vaardigheden die je nodig hebt om mee te kunnen doen in de samenleving: taal, rekenen, digitale vaardigheden. 

In Nederland hebben 3 miljoen mensen onvoldoende basisvaardigheden om goed mee te kunnen doen in de maatschappij. Ze hebben moeite met lezen, schrijven, rekenen en/of digitale vaardigheden. We noemen dat ook wel beperkte basisvaardigheden of laaggeletterdheid.  Voor taal en rekenen hanteren we niveau 2F of B1, vergelijkbaar met eind vmbo. Volwassenen die onder dat niveau zitten, vallen in de categorie laaggeletterden. 

Cursussen basisvaardigheden worden gegeven in het Taalhuis, bij roc's, taalaanbieders en andere organisaties. Het Taalhuis heeft informatie over het aanbod.

Meedoen kost hooguit een klein bedrag. Meestal is het gratis.

In het werkveld van de volwasseneneducatie, laaggeletterdheid en inburgering worden veel begrippen gebruikt. Stichting Het Begint met Taal heeft een handig overzicht gemaakt van begrippen die veel gebruikt worden met de betekenis ervan: zie begrippenlijst

Bij de Handreiking Kwaliteit bij de aanpak van laaggeletterdheid is een nieuwe Begrippenlijst opgesteld.

Cursussen Digitale vaardigheden worden gegeven in de bibliotheek of het Taalhuis van de woonplaats en bij de roc's. 

Iedereen kan meedoen aan deze cursussen. Mensen moeten wel een basisniveau Nederlands hebben, vanaf taalniveau A2.

Meedoen kost hooguit een klein bedrag. Meestal is het gratis.

Je kunt zoeken op de websites van de bibliotheek of het Taalhuis of het roc van de woonplaats. Of een cursus vinden via Startpunt ikwilleren.nl. 

Armoede geeft stress. En constante, langdurige stress heeft een negatief effect op de mogelijkheid om een goede keuze te maken.

• Het IQ neemt gemiddeld met 13 punten af. Dit is vergelijkbaar met een nacht niet slapen.  
• Chronische stress is slecht voor lichaam een geest. Zo vergroot het gevaar op hart- en vaatziektes en de kans op overgewicht.
• Men heeft minder denkkracht en maakt meer korte termijn besluiten. Mensen hebben 'teveel aan hun hoofd'. De acute geldproblemen nemen je in beslag, daardoor is er minder aandacht voor de lange termijn en is men alleen bezig met zijn of haar primaire behoeften. 

Stadsring51 ontwikkelde, met subsidie van het Oranje Fonds, een methodiek voor laaggeletterden in de schuldhulpverlening. De methodiek is in samenwerking met Stichting Lezen en Schrijven en het Taalhuis van bibliotheek Eemland tot stand gekomen. De nieuwe aanpak moet ervoor zorgen dat laaggeletterdheid geen belemmering is voor het oplossen van schulden.

Voor het beleid rond voor- en vroegschoolse zijn een aantal wetten belangrijk. Lees hier welke.

We kunnen op veel manieren leesachterstanden aanpakken. Op de website van Stichting Lezen vind je verschillende voorbeelden van leesbevordering. 

Er zijn meerdere partijen in het werkveld bezig met dit vraagstuk. De Gelijke Kansen Alliantie, een samenwerking van gemeenten, scholen en maatschappelijke partners, zet zich hier voor in. Lees hier meer.

Wetenschappers doen veel onderzoek naar dit vraagstuk. Stichting Lezen maakt met de Leesmonitor dit onderzoek beschikbaar voor het brede publiek. Lees hier meer.

Op de website van Pharos vind je daar veel informatie over. Zij richten zich op het terugdringen van gezondheidsverschillen. Via de website van Stichting Lezen Schrijven kan je een e-learning maken over de aanpak van basisvaardigheden binnen de sector gezondheid.

Laaggeletterden met een verminderde gezondheid vind je vaak via de gezondheidszorg. Dat zijn plekken zoals ziekenhuizen, diëtistenpraktijken, huisartsen of de GGZ. Door je als professional of welzijnsmedewerker te trainen in het herkennen van laaggeletterdheid en gesprekstechnieken te oefenen, kun je hen makkelijker vinden en bereiken. De Basismeters kunnen ook helpen om laaggeletterden te vinden.

Er bestaan taalcursussen toegepast op gezondheid. Materialen waar je aan kunt denken zijn Spreektaal, Melkweg, de Succes!-reeks, Oefenen.nl – modules gezond leven, Gezonde Taal, Gezond Leven. Deze scholing is om beter te leren lezen en schrijven en het opdoen van meer kennis over een gezondheidsonderwerp. Er is ook taalscholing die deel uitmaakt van een brede aanpak van beperkte gezondheidsvaardigheden, zoals Voel je goed! Deze scholing is gericht op het verkrijgen van een gezonder gevoel en gewicht via gezonder leren eten en meer bewegen. En neemt het beter leren lezen en schrijven daarin mee.

Dat is

Ja. Het Expertisepunt Basisvaardigheden houdt een overzicht bij van subsidies en mogelijkheden voor financieringen. De financieringen variëren van fondsen die vouchers uitdelen tot stimuleringsregelingen en overheidssubsidies die in het leven zijn geroepen om mensen met beperkte basisvaardigheden te helpen ontwikkelen of beter te bereiken. 

Via de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) ontvangen gemeenten elk jaar budget voor de (regionale) aanpak van volwassenenonderwijs en laaggeletterdheid. Dit budget is voor opleidingen om de Nederlandse taal, rekenen en digitale vaardigheden te verbeteren.  

Meer informatie vind je op onze pagina over financiering van gemeenten en arbeidsmarktregio's. 

Lees meer over de WEB, de budgetten en de voorwaarden in ons kennisdocument over de WEB.  

Lees meer over de financiering van de WEB en andere budgetten in ons kennisdocument over budgetten. 

Vragen over de taalschakeltrajecten kunnen via reguliere kanalen worden gesteld aan het ministerie van OCW of aan de Inspectie van het Onderwijs.

De informatie op onze website over de taalschakeltrajecten basisvaardigheden.nl/taalschakeltrajecten is vanaf 1 januari 2025 niet meer bijgewerkt.