Skip to main content

Het expertisepunt

Veel organisaties en veel personen houden zich bezig met het onderwerp basisvaardigheden. Het expertisepunt brengt de kennis uit de praktijk, kennis vanuit de wetenschap en kennis vanuit ervaringsdeskundigen samen. We maken deze kennis en informatie toegankelijk voor alle spelers in het werkveld. Ook verwijzen wij door naar die andere organisaties. 

Het expertisepunt is er voor alle organisaties, professionals en vrijwilligers die te maken hebben met mensen die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en daardoor ook vaak met digitale vaardigheden. Van onderwijsorganisaties, vrijwilligersorganisaties, maatschappelijke organisaties en overheidsinstanties tot wetenschappers, werkgevers, werknemers en sociale partners. Zij kunnen bij het expertisepunt terecht voor kennis en samenwerking.

Ja. Het expertisepunt richt zich op alle mensen die moeite hebben met basisvaardigheden, zowel mensen met Nederlands als moedertaal (NT1, Nederlands als eerste taal) als mensen met een andere moedertaal (NT2, Nederlands als tweede taal). De NT2’ers zijn makkelijker te bereiken, zij zijn herkenbaarder en melden zich vaak zelf wel. De doelgroep NT1 vraagt meer inspanning. Daarom is daar vaak extra aandacht voor. 

Er zijn verschillende manieren om vragen te stellen of suggesties te doen. Je kunt contact opnemen via het contactformulier. Je kunt op werkdagen van 10.00 tot 12.00 uur bellen naar 085-760 7450.

Voor informatie over het indienen van onderzoeksvoorstellen kun je terecht bij het Onderzoeksportaal Expertisepunt Basisvaardigheden.

Het Expertisepunt Basisvaardigheden is een samenwerking tussen Movisie en Stichting Lezen en Schrijven. Het expertisepunt is een digitale organisatie. We hebben geen kantoor of bezoekadres. Je kunt ons bereiken via de website (contactformulier), via e-mail (info@basisvaardigheden.nl) of telefonisch (085-760 7450).

Wij hebben een nieuwsbrief: aanmelden nieuwsbrief. En er verschijnen regelmatig berichten, artikelen, informatie over bijeenkomsten en andere interessante berichten basisvaardigheden op LinkedIn.

Basisvaardigheden

Basisvaardigheden zijn de vaardigheden die je nodig hebt om mee te kunnen doen in de samenleving: taal, rekenen, digitale vaardigheden en spreken en luisteren. 

In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen onvoldoende basisvaardigheden om goed mee te kunnen doen in de maatschappij. Ze hebben moeite met lezen, schrijven, rekenen en/of digitale vaardigheden. We noemen dat ook wel beperkte basisvaardigheden of laaggeletterdheid.  Voor taal en rekenen hanteren we niveau 2F of B1, vergelijkbaar met eind vmbo. Volwassenen die onder dat niveau zitten, vallen in de categorie laaggeletterden. 

Financiering en subsidie

Tel mee met Taal biedt jaarlijks subsidie voor activiteiten die zijn gericht op het voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid. Dankzij de nieuwe subsidieregeling Tel mee met Taal, die loopt van 2021 tot 2024, kan dat ook komend jaar weer. Let op: de aanvraagronde voor 2021 is gesloten. Alleen voor werkgevers komt er een extra ronde. Hiervoor is nog ruim 4 miljoen euro beschikbaar. Aanvragen kan van 1 tot en met 30 juni 2021.

Deze subsidie richt zich op drie categorieën: werknemers, ouders en experimenten. 

  • Laaggeletterde werknemers: subsidie voor werkgevers om (digitaal) laaggeletterde werknemers scholing aan te bieden. Zie ook: Vragen en antwoorden - werkgevers
  • Laaggeletterde ouders: subsidie voor activiteiten die betrekking hebben op het bevorderen van een educatief thuismilieu, educatief partnerschap tussen ouders en school en het verbeteren van (digitale) geletterdheid van ouders. Zie ook: Vragen en antwoorden - ouders
  • Praktijkgerichte experimenten: subsidie voor praktijkgerichte experimenten die gericht zijn op het beter bereiken van laaggeletterde personen en toeleiden naar cursussen gericht op taalvaardigheden, rekenvaardigheden of digitale vaardigheden. Of subsidie voor praktijkgerichte experimenten, gericht op het verbeteren van de kwaliteit van cursussen voor deze doelgroep. Zie ook: Vragen en antwoorden - experimenten

  Meer informatie vinden en subsidie aanvragen kan via www.dus-i.nl.  

Ja. Het Expertisepunt Basisvaardigheden houdt een overzicht bij van subsidies en mogelijkheden voor financieringen bij. De financieringen variëren van fondsen die vouchers uitdelen tot stimuleringsregelingen en overheidssubsidies die in het leven zijn geroepen om mensen met beperkte basisvaardigheden te helpen ontwikkelen of beter te bereiken. 

Activiteiten

De kennisateliers richten zich telkens op een of meer doelgroepen. Iedereen kan meedoen, als het onderwerp aanspreekt en de insteek aansluit. Soms is er een beperking in de aantallen. We kijken per keer of het zinvol is een opname te maken.

Armoede en schulden

Stadsring51 ontwikkelde, met subsidie van het Oranje Fonds, een methodiek voor laaggeletterden in de schuldhulpverlening. De methodiek is in samenwerking met Stichting Lezen en Schrijven en het Taalhuis van bibliotheek Eemland tot stand gekomen. De nieuwe aanpak moet ervoor zorgen dat laaggeletterdheid geen belemmering is voor het oplossen van schulden.

Armoede geeft stress. En constante, langdurige stress heeft een negatief effect op de mogelijkheid om een goede keuze te maken.

  • Het IQ neemt gemiddeld met 13 punten af. Dit is vergelijkbaar met een nacht niet slapen.  
  • Chronische stress is slecht voor lichaam een geest. Zo vergroot het gevaar op hart- en vaatziektes en de kans op overgewicht. 
  • Men heeft minder denkkracht en maakt meer korte termijn besluiten. Mensen hebben 'teveel aan hun hoofd'. De acute geldproblemen nemen je in beslag, daardoor is er minder aandacht voor de lange termijn en is men alleen bezig met zijn of haar primaire behoeften. 

Bronnen: Omgaan met schaarste, Tamara Madern & Minou van der Werf

Digitale vaardigheden

Cursussen Digitale vaardigheden worden gegeven in de bibliotheek of het Taalhuis van de woonplaats en bij de roc's. 

Iedereen kan meedoen aan deze cursussen. Mensen moeten wel een basisniveau Nederlands hebben, vanaf taalniveau A2.

Meedoen kost hooguit een klein bedrag. Meestal is het gratis.

Je kunt zoeken op de websites van de bibliotheek of het Taalhuis of het roc van de woonplaats. Of een cursus vinden via www.taalzoeker.nl

Educatie

Je kunt een diploma halen via de vavo: dat is een officieel diploma van het voortgezet onderwijs voor vmbo-tl, havo of vwo. Inburgeraars kunnen een diploma halen voor het inburgeringsexamen of voor de Staatsexamens NT2. Voor het onderwijs in basisvaardigheden kun je een diploma, certificaat of bewijs van deelname ontvangen. Niet veel deelnemers krijgen een officieel document als ze het onderwijs afsluiten. Als ze een niveau behalen, is dat wel mogelijk. 

Het Expertisepunt Basisvaardigheden richt zich niet op de doelgroep inburgeraars. Inburgering valt onder een andere wet.

NT1 is Nederlands als eerste taal. Het gaat dan om volwassen mensen met Nederlands als moedertaal. Ze zijn hier geboren, hier naar school geweest, maar zij hebben toch nog moeite met de basisvaardigheden. NT2 is Nederlands als tweede taal. Het gaat om mensen met een andere moedertaal. Nederlands is hun tweede (of derde) taal. 

Het onderscheid is niet altijd duidelijk. Sommige mensen zijn in Nederland naar school geweest en soms zelfs in Nederland geboren, maar spreken van huis uit een andere taal. Nederlands is dan niet hun ‘moeders’ taal, maar ze vallen ook niet echt in de doelgroep NT2. Soms wordt deze groep NT1,5 genoemd. Maar het gaat er eigenlijk vooral om wat voor onderwijs iemand nodig heeft: NT1-onderwijs of NT2-onderwijs.

Voor vrijwilligers staat veel informatie op Vrijwilligersnet. Vrijwilligersnet is speciaal gemaakt voor vrijwilligers die een cursist of taalmaatje begeleiden. Je vindt er materialen, werkvormen, handleidingen en filmpjes over allerlei onderwerpen. Zie item: Vrijwilligersnet.  

Voor docenten zijn er opleidingsmodules om je als docent basisvaardigheden te scholen. Het ITTA biedt deze modules aan. Er zijn negen modules: De professionele basis, Coaching, NT1, Rekenen, Eigen vaardigheid rekenen, Digitale vaardigheden, Intake, Samenwerken met vrijwilligers en andere betrokkenen en Afstandsleren. 

Zie item: Opleiding docent basisvaardigheden.

Het Rijk, het CBS en gemeenten werken aan een landelijke monitor om dit in kaart te brengen. VNG en Divosa ondersteunen hen daarbij. De nieuwe monitor is bedoeld om gemeenten te helpen een betere regiefunctie te krijgen en te houden. Het geeft ook de landelijke politiek inzicht in de resultaten van de aanpak van laaggeletterdheid. In 2021 voert het Rijk een pilot uit. Het plan is dat het CBS in 2022 start met een eerste landelijke output-monitor. De monitor houdt de volgende gegevens bij: aantal deelnemers, geslacht, leeftijd, NT1/NT2, postcode/gemeente en type cursus/aanbod. 

Meer informatie vind je hier.
 

Gezin en preventie

Voor het beleid rond voor- en vroegschoolse zijn een aantal wetten belangrijk. Lees hier welke.

We kunnen op veel manieren leesachterstanden aanpakken. Een voorbeeld hiervan is de Toolkit Extra Lessen van Educationlab. Lees daar hier meer over.

Er zijn meerdere partijen in het werkveld bezig met dit vraagstuk. De Gelijke Kansen Alliantie, een samenwerking van gemeenten, scholen en maatschappelijke partners, zet zich hier voor in. Lees hier meer.

Wetenschappers doen veel onderzoek naar dit vraagstuk. Stichting Lezen maakt met de Leesmonitor dit onderzoek beschikbaar voor het brede publiek. Lees hier meer.

Gezondheid en welzijn

De Factsheet Taal maakt gezonder en de factsheet Taal maakt zelfredzaam geven meer zicht op hoe taal van invloed is op je gezondheid. Op de website van Taal maakt gezonder is veel informatie te vinden die je kan helpen, zoals de E-learning Aanpak van laaggeletterdheid (werkveld gezondheid) en informatie over de workshop Bespreken van laaggeletterdheid

Laaggeletterden met een verminderde gezondheid vind je vaak via de gezondheidszorg. Dat zijn plekken zoals ziekenhuizen, diëtistenpraktijken, huisartsen of de GGZ. Door je als professional of welzijnsmedewerker te trainen in het herkennen van laaggeletterdheid en gesprekstechnieken te oefenen, kun je hen makkelijker vinden en bereiken. De Basismeters kunnen ook helpen om laaggeletterden te vinden.

Er bestaan taalcursussen toegepast op gezondheid. Materialen waar je aan kunt denken zijn Spreektaal, Melkweg, de Succes!-reeks, Oefenen.nl – modules gezond leven, Gezonde Taal, Gezond Leven). Deze scholing is om beter te leren lezen en schrijven en het opdoen van meer kennis over een gezondheidsonderwerp. Er is ook taalscholing die deel uitmaakt van een brede aanpak van beperkte gezondheidsvaardigheden, zoals Voel je goed! Deze scholing is gericht op het verkrijgen van een gezonder gevoel en gewicht via gezonder leren eten en meer bewegen. En neemt het beter leren lezen en schrijven daarin mee.

 

Rekenen

Cursussen Rekenen worden gegeven in het Taalhuis van de woonplaats en bij de roc's.

Iedereen kan meedoen aan deze cursussen. Mensen moeten wel een basisniveau Nederlands hebben, vanaf taalniveau A2.

Meedoen kost hooguit een klein bedrag. Meestal is het gratis.

Je kunt zoeken op de websites van het Taalhuis of het roc van de woonplaats. Of een cursus vinden via www.taalzoeker.nl.

Begrippenlijst

In het werkveld van de volwasseneneducatie, laaggeletterdheid en inburgering worden veel begrippen gebruikt. Stichting Het Begint met Taal heeft een handig overzicht gemaakt van begrippen die veel gebruikt worden met de betekenis ervan: zie begrippenlijst.

Terug naar boven

Op de hoogte blijven?

Heb je interesse in meer informatie over basisvaardigheden? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief.