EPALE organiseert op 26 november 2026 een webinar over het stimuleren van motivatie en betrokkenheid bij leren met onderzoeker Simon Broek als spreker. Meld je hieronder aan.

Deelname aan leren is ongelijk verdeeld 

Het proefschrift laat zien dat de deelname aan leren niet alleen wordt bepaald door individuele motivatie. De bereidheid en mogelijkheid om te leren ontstaan uit een wisselwerking tussen persoonlijke kenmerken, de sociale omgeving en de manier waarop de leerinfrastructuur is georganiseerd. Toegang tot onderwijs is daarom niet voldoende; volwassenen moeten ook in staat zijn om die mogelijkheden daadwerkelijk te benutten.  

En juist volwassenen in een kwetsbare positie nemen weinig deel aan leren omdat andere dingen in het leven dit leren in de weg zitten. Denk hierbij aan gezondheidsklachten, (geld)stress of zorgen voor anderen. 

Een geleidelijke route naar leren  

De overgang naar leren verloopt meestal geleidelijk. Externe prikkels, zoals werk, overheid of hulpverlening, kunnen een eerste stap vormen, maar leiden niet vanzelf tot duurzame betrokkenheid. Ook ondersteuning door professionals, begeleiders of het sociale netwerk kan helpen om onzekerheid, schaamte en praktische belemmeringen te overwinnen. Van daaruit kan leren steeds meer aansluiten bij persoonlijke doelen en kan de eigen regie groeien. Intrinsieke motivatie ontwikkelt zich daarmee vaak gedurende het leerproces.  

Wat betekent dit voor beleid? 

Voor beleid is het belangrijk om te investeren in een omgeving die leren mogelijk maakt. Denk aan goede samenwerking tussen organisaties, passende ondersteuning en een positieve leercultuur in de regio. Een goede regionale leerinfrastructuur maakt het makkelijker voor volwassenen om passend aanbod te vinden. 

Daarvoor is samenwerking nodig tussen onder andere: 

• gemeenten; 
• onderwijsinstellingen; 
• werkgevers; 
• bibliotheken; 
• maatschappelijke organisaties. 

Als organisaties niet goed samenwerken, verantwoordelijkheden onduidelijk zijn of doorverwijzingen niet goed verlopen, wordt het voor volwassenen moeilijker om de juiste ondersteuning te vinden. 

Conclusie 

Dit proefschrift laat zien dat leren voor kwetsbare volwassenen niet vanzelf gaat, maar wel mogelijk is. Leren hangt niet alleen af van de motivatie van een persoon. Ook de omgeving en de omstandigheden spelen een belangrijke rol. 

Voor beleid betekent dit dat leren niet alleen een verantwoordelijkheid van de individuele volwassene is. Het is ook belangrijk om te investeren in een omgeving die leren mogelijk maakt. Denk aan goede samenwerking tussen organisaties, passende ondersteuning en een positieve leercultuur in de regio. 

Zo kunnen kwetsbare volwassenen meer vertrouwen krijgen in hun eigen mogelijkheden en wordt leren voor hen beter bereikbaar en haalbaar.